وجه تسمیه قشمقشم نام امروزى جزيره و نام شهر بندرى جزيرهاى است در آبهاى خليج فارس. اين جزيره در منابع اسلامى، تا حدود سده دهم هجرى، به نامهاى ديگرى مانند کاوان يا بنىکاوان و لافت شهرت داشته است. مسعودى در مروجالذهب، (نوشتهاى از اوايل سدهى چهارم هجرى)، در شرح جزاير خليج فارس مىنويسد: «از آن جمله جزيره لافت است که آن را جزيره بنىکاوان گويند».
مؤلف کتاب حدودالعام نيز از اين جزيره به نام «لافت» نام مىبرد و مىنويسد: «اندرو شهرى خرم است مراو را لافت خوانند» و «اين جزيره برابر پارس است».
دمشقى در نخبهالدهر، (از سده هشتم هجرى)، اين جزيره را «لافت» و «بنىکاوان» مىخواند و آن را از جزاير آباد آن زمان دانسته است.
از دوره صفوى (907-1148 ه. ق) به اين سو، از اين جزيره با نام «قِشْم»، يا به گويش سواحلنشينان «کِشم»، در منابع جغرافيايى و تاريخى ياد کردهاند. در ميان عربهاى منطقه، اين جزيره به نام «جزيرهالطويله» و در ميان فارسها به نام «جزيرهى دراز» معروف بوده است.
برخى کيش را که اکنون نام جزيره ديگرى در خليج فارس است و آن را قيس مىناميدند، نام جزيره قشم دانستهاند و گفتهاند چون شکل اين جزيره شبيه تَرْکَش (يا تيردان) است آن را کيش که به اين معناست، خواندهاند.
در برهان قاطع، کيش نام شهرى در جزيرهاى مشهور به هرمز آمده و در وجه تسميه آن چنين نوشته شده است: «چون بر بلندىهاى اطراف هرموز برمىآيند مانند کيش که ترکش باشد به نظر مىآيد». مؤلف برهان قاطع، ظاهراً جريزه هرمز را با قشم يکى گرفته است.
مؤلف آنندراج نام اين جزيره را کيش و آن را همان جزيرهى دراز خوانده است و مىنويسد چون از دور به آن نظر کنند به ترکيب کيش ـ يعنى جاى تير ـ نمايد.
اعتمادالسلطنه نيز در مرآهالبلدان مىنويسد: «جزيرهى قشم يا کيش که آن را باسعيدو (نام خور و بندرى در بن غربى جزيره) هم مىگويند. چون شبيه به ترکش، يعنى جعبهى تير است. آن را به فارسى کيش گفتهاند.»
قشم در لغتنامه دهخدا به معانى زير آمده است: «سرشت که مردم بر آن آفريده، طبيعت، آبراههى تنگ در رودبار يا در زمين يا آبراههى مطلق، تن و پيکر، جسم، گوشت پخته، سرخشده، پيه، بن و نژاد، اصل، حال و هيأت.»
در ميان معانى فوق «طبيعت» به خاطر زيبايىهاى طبيعى، خدادادى و بهشتگونه جزيره قشم و نيز «آبراهه» به سبب وجود مسيل و آبراهههاى بسيار که بر اثر ريزش بارانهاى سيلآسا و کوتاه مدت و يا در نتيجه دخالت انسانها در جزيره به وجود آمده است، بيشتر مناسب جزيره قشم امروزى است.
منابع: سایت شهرداری قشم (qeshmcity.ir) نمایش: 491 بار
|
