ويژگيهاي زيست محيطي جزیره

جزيره باريك و بلند قشم كه در امتداد ساحل از شرق به غرب كشيده شده، تنگه هرمز را به دو بخش شمالي باريك و كم عمق و بخش جنوبي عميق و نسبتاً پهن است، تقسيم مي‌كند. تردد كشتي‌هاي بزرگ در بخش جنوبي قشم صورت مي‌گيرد.
رودخانه‌هاي مهران، كل، شور، شيرين و ميناب ساليانه سيلاب‌هاي فراواني به تنگه هرمز مي‌ريزند. جريان دريايي شديد آب در اثر جزر و مد دائمي در تنگه هرمز، وضعيت زيست محيطي ويژه اي را در اين منطقه پديد آورده است.
گل و لاي همراه سيلاب اين رودخانه ها كه همه در ساحل شمال قشم به دريا مي‌ريزند جزاير متعدد كوچك و بزرگ رسوبي به وجود آورده‌اند كه سطح همه آنها از پوشش گياهي، جنگل‌هاي هميشه سبز حرا پوشيده شده است. وسيع‌ترين جنگل‌هاي حراي كشور در حد فاصل قشم و سرزمين اصلي قرار گرفته است.
دريا و سواحل پيرامون قشم بسيار متنوع است. عمق متفاوت دريا، مسير حركت و گردش آب و وارد شدن آب رودخانه‌ها، موجب شده در اطراف قشم زيستگاه‌هاي گوناگوني به وجود آيد. انواع سواحل ماسه‌اي، صخره‌اي، جنگلي، گلي و بين جزر و مدي كه هر يك زيستگاه گياهان و جانوران متفاوت و متنوعي است، تنوع زيستي كم نظيري در اين حوالي به وجود آورده‌اند. آبسنگ‌هاي مرجاني اطراف قشم براي غواصان كشور و معدودي از غواصان جهان از جذابيت بالايي برخوردار است.
انواع لاك‌پشت‌هاي غول‌پيكر دريايي كه در سراسر جهان از جمعيت آنها كاسته شده است. در آب‌هاي اطراف قشم به وفور زندگي مي‌كنند. سواحل قشم براي تماشاي لاك‌پشت‌هاي دريايي مناسب‌ترين مكان به شمار مي‌رود. از فراز سواحل صخره‌اي قشم، در يك زمان كوتاه مي‌توان چندين لاك‌پشت دريايي را مشاهده نمود كه با آسودگي خيال مشغول تغذيه و غوطه‌وري در آب هستند. مشاهده زيرآب‌هاي تنگه هرمز با عينك‌هاي مخصوص ارزان قيمت، از سرگرم كننده‌ترين و آموزنده‌ترين ورزش‌ها در اين منطقه است. اين ورزش كه سال‌هاست در جهان به عنوان يكي از مفرح‌ترين و شادي بخش‌ترين سرگرمي‌ها متداول شده است در كشور خودمان در آغاز راه است. در صورتي كه مردم كشورمان از زيبايي‌هاي شگفت‌انگيز زيرآب‌هاي خليج‌‏فارس آگاه شود و سهولت كار تماشاي آن را نيز دريابند بي‌ترديد اين ورزش گستردگي بيشتري در كشور پيدا خواهد نمود. در تماشاي زيرآب‌هاي خليج‌‏فارس و مخصوصاً آب‌هاي پيرامون قشم، به فاصله هر متر، انسان با گونه جديدي رو به رو مي‌شود.
جنگل‌هاي دريايي حرا با وسعت صدهزار هكتار، سواحل قشم به طول دويست و پنجاه كيلومتر، دشت‌هاي ساحلي و كوه‌هاي صخره‌اي قشم، زيستگاه بيش از يكصد و پنجاه نوع پرنده است كه مخصوصاً در فصول پاييز و زمستان جمعيت آنها افزايش مي‌يابد و به صدها هزار پرنده بالغ مي‌شود.
مشاهده گله‌هاي بزرگ فلامينگو، پرستوي دريايي، انواع كاكايي‌ها و بسياري از پرندگان نادر و كمياب جهان (مانند شاهين كبود، پليكان پا خاكستري، حواصيل سبز، عقاب ماهيگير و انواع گوناگون بازها و شاهين‌ها) در قشم به آساني ممكن است. قشم از نظر تنوع و تراكم پرندگان در جهان بي‌نظير شناخته شده است.
خزندگان قشم از تنوع بسيار بالايي برخوردارند. با مطالعاتي كه اخيراً با همكاري دانشگاه بركلي صورت گرفته، ثابت شده است كه جزيره قشم از نظر خزنده در جهان ممتاز است.
جنگل‌هاي حراي قشم نيز از طرف سازمان ملل و چندين مركز جهاني پرنده شناسايي به عنوان ميراث طبيعي جهاني- ذخيره‌گاه زيستكره- انتخاب شده است. جنگل‌هاي وسيع و نيمه شناور حرا كه در آب‌هاي شور دريا به صورتي سرسبز و شاداب رشد كرده‌اند و بازي دل‌انگيزي با هر جزر و مد دارند هر بيننده‌اي را شگفت‌زده مي‌كنند. مشاهده اين جنگل وسيع و انبوه با حضور ده‌ها هزار پرنده به رنگ‌ها و شكل‌هاي گوناگون در نخستين وهله باور نكردني است. بازديدكنندگاني كه سوار بر قايق از آبراهه‌هاي پيچ در پيچ بين اين جنگل‌ها مي‌گذرند تصويرهايي در خاطرشان ثبت مي‌شود كه هرگز فراموش نخواهد شد. كوه‌هاي قشم نيز شكل كاملاً ويژه‌اي دارند. اين كوه‌ها از لايه‌هاي رسوبي افقي و كاملاً موازي تشكيل شده‌اند. پيگيري لايه‌هاي مختلف كوه در سراسر جزيره ممكن است. تنها در دو نقطه به دليل حضور گنبدهاي نمك، ترتيب و شكل قرار گرفتن لايه‌ها، از حالت افقي خارج شده است.
فرسايش لايه‌هاي كوه در اثر باد و باران و امواج دريا، اشكال و تنديس‌هاي طبيعي بسيار جالبي به وجود آورده است. هزاران مجسمه نيمه تمام جانوران و موجودات خيالي در سراسر دره‌ها و كوهستان‌هاي قشم با ابعاد بزرگ و كوچك ديده مي‌شوند.

منابع:
جزيره قشم؛ گوهر خليج‌فارس، دو ماهنامه مسافران، شماره 38
(www.mosaferan.ir/main.asp?ID=00530)