گزارش مکتوب ... کاهش کشند قرمز در خليج فارس و درياي عمان

اين روزها خليج فارس و درياي عمان در غياب " کشند قرمز " جان تازه اي گرفته است .
باران پائيزي و کاهش دما ، هـواي مطبـوع را در هرمـزگان به ارمغـان آورده و آبي دريا بيشتر از ماه هاي قبل خودنمايي مي کند .
بازار ماهي فروشان هم رونق دارد و مردم با خيالي آسوده آبزيان دريايي را خريداري مي کنند .
انگار همين ديروز بود که مرگ آبزيان دريايي در رسانه هاي گروهي استــان انعکاس يافت و شايعه سمي بودن پلانکتون عامل کشند قرمز موجب شد مردم از مصرف آبزيان دريايي خودداري کنند ، اما در ماه هــاي اخير اين موضوع به فراموشي سپرده شده و کار ماهي فروشان هم رونق دوباره اي گرفته است .
" کشنـد قرمـز " در آب هاي خليج فارس و درياي عمان ناشي از تکثير زياد نوعي پلانکتون است. پلانکتون ها موجودات ريز ميکروسکوپي هستند که بعضي آبزيان دريايي بويژه ماهيان از آنها تغذيه مي کنند.پلانکتون عامل کشند قرمز با نام علمي ککلودينيوم پلي کريکوئيديس حاوي رنگدانه هـاي قرمز و قهـوه اي متمايل به قرمز است . اين پلانکتـون به علت رنگ قرمز و رشد ناگهـاني درآب هاي خليج فارس ودرياي عمان به کشند قرمز شهرت يافت.
رئيس پژوهشکده اکولوژي خليج فارس ودرياي عمان گفت: بيشترين تراکم سلول هاي پلانکتون عامل کشند قرمز آذر پارسال به بيش از 30 ميليون سلول در يک ليترآب دريا رسيد.
محمدصديق مرتضوي افزود: با مرگ سلول هاي عامل کشند قرمز و تبديل آن به ماده ژله مانند اين ماده در آبشش ماهيان نفوذ مي کند و ماهيان به علت جذب نشدن اکسيژن آب دريا مي ميرند.
کشند قرمز پارسال مرگ بسياري از آبزيان دريايي در آبهاي ساحلي بندرعباس و جزايرهرمز و قشم را در پي داشت.
حاج عباس 50 ساله که شغلش ماهي فروشي در بازار ماهي فروشان پشت شهر بندرعباس است با چهره اي گشاده از کار و کاسبي اين روزها مي گويد : خدا را شکر امسال صيادان با دست پر از دريا مي آيند و مردم/ خوب ماهي مي خرند .
گسترش کشند قرمز در آب هاي ساحلي استان موجب شده بود پارسال مصرف ماهي و ميگو در استان کم شود.
حسين احمدي شهروند بندرعباسي درحاليکه 2 کيلو ماهي هَوور(ماهي تن) خريده است دراين باره گفت همان موقع ( پارسال) هم ماهي مي خريدم چون مسئولان دامپزشکي سمي نبودن کشند قرمز و سالم بودن ماهيان را تائيد کرده بودند .
خانم رضازاده اهل استان گيلان و ساکن بندرعباس هم گفت از تابستان امسال مصرف ماهي را آغاز کردم و پيش از آن جرات خريد نداشتم چرا که مي ترسيدم دچار مسموميت شوم .
صيادان هرمزگاني هم که کشند قرمز براي مدتي آنان را غافلگير کرده بود از رونق صيد و صيادي راضي هستند . گويا با رنگ باختن کشند قرمز در دريا تور آنان پر بارتر از ماه هاي قبل شده است.
صادق گلزاري صياد 56 ساله اهل جزيره هرمز گفت : در نيمه دوم پارسال ميزان صيد به يکباره کاهش يافت.
او يادآور شد آن زمان در صيدگاه هاي لارک / تياب / کلاهي / کوهستک و هنگام کشند قرمز بيداد مي کرد.
گلزاري افزود : رنگ دريا به سرخي خون شد و در ساحل جزيره هرمز ماهي و خرچنگ مرده زيادي ديدم .
احمد دريايي صياد بندرعباسي هم با چهره اي خندان گفت/ مي بيني دريا مهربان شده است ، پارسال خشم گرفته بود و امسال تورهايمان پر از ماهي است .
او افزود پارسال بسياري از صيادان لنج هاي صيادي بويژه قايق هاي کوچک ، به علت کاهش صيد که ناشي از کشند بود مدتي بيکار شدند اما امسال اوضاع دريا خوب است.
بنابر اعلام اداره کل شيلات هرمزگان پارسال گستردگي کشند قرمز در آب هاي استان موجب شد بيش از 40 هزار تن آبزي دريايي بويژه ماهيان و مرجان ها به علت کاهش اکسيژن محلول در آب تلف شود.
اين پديـده به شـکل لکه هـاي کوچک و بزرگ آب هـاي جاسک در درياي عمـان تا آب هاي هرمز ، قشــم بندرعباس ، بندرلنگه و حتي بوشهر در خليج فارس را فرا گرفت .
وسعت برخي از لکه هاي کشند قرمز در دريا به بيش از سه کيلومتر با عمق نزديک به 20 متر بود .
مرگ سلول هاي عامل کشند قرمز و تجمع آن در آب هاي ساحلي شهر بندرعباس بوي تعفن را در هوا منتشر کرد .
از حميد گودرزي دانش آموزان 13 ساله که در دوره راهنمايي تحصيل مي کند از خاطره بوي بد هوا پرسيدم . او گفت تا مدت ها به کنار دريا نيامديم و بوي بد هوا شب ها بيشتر مي شد اما الان هوا و دريا خيلي پاک است .
محمد قريشي که خانه اش در محله ساحلي خواجه عطا بندرعباس است گفت پارسال از ترس ابتلا به بيماري پوستي در آب دريا شنا نکردم و به فرزندانم هم اجازه اين کار را ندادم .
اين شهروند بندرعباسي افزود : دريا به رنگ قهوه اي و قرمز بود کنار ساحل لاشه انواع آبزيان رامي ديدم به همين علت تا مدت ها در آب دريا شنا نکردم .
بنابرنظـر کارشناسان کشند قرمز کاهش صيد ، بيکاري مقطعي صيادان ، خسارت به محيط زيست ساحلـي و دريائي ، مرگ آبزيان بويژه آبزيان کف زي و بوي بد و تعفن در هوا را به همراه آورد.
اما آخرين گزارش هاي مراکز تحقيقاتي از رنگ باختن اين دشمن طبيعي محيط زيست دريايي در خليج فارس و درياي عمان حکايت مي کند.
رئيس پژوهشکده اکولوژي خليـج فارس و درياي عمـان گفت نتايـج پايش ماه هاي گذشته در 27 ايستگاه دريايي اين موسسه نشان مي دهد روند رشد تراکم سلول عامل کشند قرمز سير نزولي داشته است.
محمدصديق مرتضوي افزود: علت قطعي کاهش کشند قرمز هنوز مشخص نيست اما نتايج پايش ها به هنگام افزايش دما ، بارندگي و ورود گل ولاي به دريا نشان از کاهش سلول هاي عامل کشند قرمز دارد.
او گفت: با توجه به کاهش دما احتمال افزايش دوباره کشند قرمز در آب هاي خليج فارس و درياي عمان دور از انتظار نيست .
بنا بر نتايج تحقيقات مرکز سنجش آلودگي و امور آزمايشگاهي اداره کل حفاظت محيط زيست هرمزگان دماي 25 تا 32 درجه سانتيگراد مناسبترين دما براي رشد پلانکتون عامل کشند قرمز است.
سرپرست اداره کل حفاظت محيط زيست هرمزگان هم گفت : از مهر امسال تاکنون تراکم گونه مولد کشند قرمز در آب هاي استان صفر بوده است.
مجيد وفادار اضافه کرد با توجه به نتايج پايش ها و نمونه برداري صورت گرفته در مرکز تحقيقات محيط زيست دريايي هرمز و مرکز سنجش آلاينده هاي اين اداره کل ، هيچگونه اثري از کشند قرمز در محدوده آب هــاي هرمزگان ديده نشده است.
گفتني است سابقه بلوم جلبکي ( شکوفايي جلبکي ) در آب هاي هرمزگان به سال هاي 75 تا 1385 برمي گردد ، در اين سال ها بيش از 35 بلوم جلبکي اتفاق افتاد ، اما آخرين بلوم جلبکي ( کشند قرمز ) در آب هاي خليج فارس و درياي عمان وسعت و گستردگي بيشتري داشت.
تکثير زياد سلول هاي پلانکتوني در يک ليتر آب دريا به بلوم جلبکي يا شکوفايي جلبکي موسوم است.
درباره علت تکثير زياد کوکلودينيوم پلي کريکوئيدس ( نام علمي پلانکتون عامل کشند قرمز ) در آب هاي هرمزگان اظهارنظرهاي فراواني شده است .
کارشناسان زلزله ، گرم شدن کف دريا ، آلودگي نفتي ، سرازير شدن آلاينده هاي صنعتي و فاضلاب شهري به خليج فارس را از مهمترين علل رشد ناگهاني پلانکتون عامل کشند قرمز در آب هاي هرمزگان بيان کرده اند .
حتي برخي انتقال اين گونه را از ديگر درياها بوسيله آب توازن کشتي به خليج فارس مطرح کردند اما اين نظر را گروهي ديگر از کار شناسان رد مي کنند.
مسئول مرکز سنجش آلودگي و امور آزمايشگاهي اداره کل حفاظت محيط زيست هرمزگان گفت: سرازير شدن فاضلاب شهري و صنعتي به خليج فارس مي تواند يکي از عوامل ايجاد کشند قرمز باشد.
حبيب مسيحي افزود ورود فاضلاب به دريا و در نتيجه اشباع مواد مغذي( فسفات دار) مورد نياز پلانکتون عامل کشند قرمز در آب دريا در افزايش تراکم سلول هاي عامل عامل کشند قرمزموثر است.
به گفته سرپرست حفاظت محيط زيست هرمزگان سالانه سه ميليون مترمکعب فاضلاب شهري استان روانه خليج فارس مي شود .
مجيد وفادار افزود: از مجموع 70 هزار مترمکعب فاضلاب توليدي بندرعباس روزانه فقط نيمي از آن تصفيه مي شود .
او گفت هر روز 14 هزار مترمکعب فاضلاب تصفيه نشده اين شهر به خليج فارس ريخته مي شود.
رئيس پژوهشکده اکولـوژي خليج فارس و درياي عمان گفت : ورود گل ولاي به دريا براثر بارندگي و در نتيجه ته نشين شـدن پلانکتون عامل کشنـد قرمز از علل کاهش تراکم سلول هاي کشند قرمز در آب هاي استان هرمزگان است .
محمد صديق مرتضوي افزود : بر اساس تجربيات کارشناسان کره جنوبي که بيش از 25 سال با پديده کشند قرمز در آب هاي ساحلي خود دست به گريبان هستند پاشيدن محلول آب و خاک رس برروي لکه هاي کشند قرمز در کاهش تکثير سلول هاي پلانکتون عامل کشند قرمز موثر است.
مسئول مرکز سنجش آلودگي و امور آزمايشگاهي اداره کل حفاظت محيط زيست هرمزگان هم گفت: پاشيدن آزمايشي محلول آب و خاک رس با هواپيما و شناور وحتي خودروهاي آتش نشاني بر روي لکه هاي کشند قرمز در آب هاي ساحلي بندرعباس نتايج مثبتي به همراه داشت .
حبيب مسيحي افزود: با پاشيدن محلول آب و خاک رس سلولهاي پلانکتون عامل کشند قرمز در کف دريا ته نشين و به علت نرسيدن نور خورشيد از تکثير بيش از حد آن جلوگيري شد .
رئيس پژوهشکده اکولوژي خليج فارس و درياي عمان گفت : براساس پايش هاي انجام شده در ايستگاههاي دريايي اين پژوهشکده پس ازوقوع توفان ها و بارندگي ها ، تراکم سلول هــاي عامــل کشند قرمز به نحو چشمگيري کاهش يافته است.
محمد صديق مرتضوي افزود: توفان ها ، امواج بلند ، بارندگي و ورود گل ولاي به دريا از عوامل پراکندگي و ته نشين شدن سلول هاي عامل کشند قرمز در آب هاي خليج فارس و درياي عمان در ماه هاي اخير است.
بنابراين طبيعت بار ديگر مانع از يکه تازي کشند قرمز در دريا شد .

خبرهای مرتبط