هشدار درباره ی اتوبوس‏های دریایی یه استاندار دو هفته قبل از حادثه

معاون امور دریایی سازمان بنادر و دریانوردی از نامه رسمی دو هفته قبل خود به استاندار هرمزگان درباره ممنوعیت تردد اتوبوس‏های دریایی در آب‏های این استان خبر داد. سعید ایزدیان این مطلب را در گفت‏وگوی خود با خبرنگار مارین نیوز که درباره ریشه‏یابی سانحه دریایی اخیر در مسیر بندرعباس-هرمز انجام داد؛ اعلام کرد. متن این گفت‏وگو را در ادامه می‏خوانید:

- آقای مهندس! در مصاحبه‏ای که امروز از شما در سایت سازمان بنادر و دریانوردی و خبرگزاری فارس منتشر شد؛ اعلام کرده‏اید 5 نفری که طناب پرتاب‏شده توسط شناور ناجی را گرفته‏اند، نجات یافته‏اند و سایر سرنشینان اتوبوس دریایی جان سپرده‏اند. سؤال ما این است که آیا اگر کسی به دلیل ترس، ناآشنایی با شنا و یا هر دلیل دیگر، طناب ارسالی ناجیان سازمان بنادر را نگیرد؛ باید جان خود را از دست بدهد؟ آیا راه بهتری برای نجات وجود نداشت؟
- ناجیان ما باید چه می‏کردند، وقتی دسترسی به شناور ممکن نبوده است؟

- یعنی شناور ناجی نمی‏توانست به اتوبوس دریایی نزدیک‏تر شود؟
- نه. شناور ناجی امکان نزدیک شدن نداشت. ما در آن روز، جریان باد و توفان با سرعت 45 نات را در منطقه داشتیم و اتوبوس غرق‏شده، همچون پرنده‏ای که روی دریا تلاطم داشته باشد؛ در توفان گرفتار شده بود. بنابراین، ناجیان ما شرایط سختی داشته‏اند. این در حالی است که ناجیان ما، افرادی متخصص هستند که توانمندی خود را در مانورهای سالانه و در عملیات نجات افراد در دریا نشان داده‏اند؛ منتهی شرایط بد جوّی اجازه فعالیت بیشتر و نزدیک‏تر شدن به شناور را به آنها نمی‏داد. حتی یکی از نجات‏یافتگان هم در مصاحبه خود گفته که وقتی به طناب متصل شد، شناور ناجی چند متری آنها را به دنبال خود کشید و به دلیل تلاطم دریا امکان سوار کردن سریع آنها را نداشته است.

- حتی اگر توضیح شما درباره ناجیان را بپذیریم؛ آیا اینکه شناور ناجی نتوانسته نزدیک‏تر شود، نشانگر ضعف شناور و توان محدود آن در عملیات نجات نیست؟
- ممکن است در دنیا شناورهای بهتری وجود داشته باشد؛ اما توان و شرایط فعلی کشور ما در همین حد است. ما در حال حاضر، 16 شناور ناجی مجهز با قدرت مانور بالا در کل بنادر کشور داریم به همراه سه بالگرد عملیاتی که دو فروند در جنوب و یک فروند در شمال مستقر هستند.

- چرا از این بالگردها استفاده نشد؟
- باز هم به دلیل شرایط آب و هوایی. ما می‏خواستیم از بالگردی که در کیش مستقر است و قابلیت عملیاتی بالاتری نسبت به بالگردهای نیروی دریایی که به این عملیات وارد شدند، استفاده کنیم؛ اما فرودگاه کیش به دلیل سرعت بالای باد و شرایط جوی اجازه پرواز به آن نداد. این همان بالگردی است که در عملیات نجات کشتی کوشایک در آب‏های عسلویه وارد عمل شد.

- آقای مهندس! بروز این سانحه در آستانه نوروز به‏نوعی باعث تشویش اذهان عمومی شده است. همانطور که می‏دانید؛ حجم بالایی از سفرهای دریایی نوروزی در همین مسیر بندرعباس-قشم و بندرعباس-هرمز و سایر مسیرهای دریایی در آب‏های هرمزگان صورت می‏گیرد. با توجه به بروز این سانحه، از طرف سازمان بنادر چه اطمینان خاطری می‏توانید به مردم و مسافران بدهید؟
- همانطور که اطلاع دارید؛ اولا، ما هر سال دستورالعمل ویژه‏ای برای تعطیلات ایام دهه فجر و نوروز که پیک سفرهای دریایی در کشور است؛ به کلیه بنادر ابلاغ می‏کنیم. درعین‏حال، با نظارت ما یک بازرسی متمرکز از تمامی شناورهای مسافری انجام می‏دهیم. یک شناور مسافری وجود ندارد که از این بازرسی‏ها مستثنی شود و بازدید متمرکز فصلی در باب ایمنی و رعایت استانداردها در موردِ آن، صورت نگرفته باشد. امسال هم، این بازرسی را شروع کرده‏ایم و طی دو هفته گذشته 18 فروند شناور مسافربری را به دلیل مشکلات فنی توقیف کرده‏ایم.

دومین اقدام ما، برنامه‏ریزی منسجم در ارتباط با نظارت بر ترددهای دریایی است که طی آن، ضمن اینکه هم در بنادر و هم مسیر تردد شناورها حضور داریم؛ گروه‏های ویژه‏ای را برای بازرسی، گشت و نظارت تشکیل می‏دهیم که همانند گزارش‏هایی که پلیس راه در جاده‏های کشور ارائه می‏دهد، هرگونه تخلف از جمله سرعت و مانور زیاد شناورها را گزارش می‏کنند.

اقدام سوم، صدور دستورالعمل و نظارت ویژه سالانه بر عملکرد و وضعیت مراکز جستجو و نجات دریایی (MRCC) است که در این جهت، اعتباراتی برای تأمین وسایل و تجهیزات نجات دریایی مانند جلیقه، لایف بوت، امکانات رادیویی و... اختصاص می‏دهیم. ضمن آنکه در این ایام، برنامه زمان‏بندی‏شده کشیک برای تیم‏های امداد و نجات دریایی با سرتیم‏های مشخص داریم که از هم‏اکنون برنامه مربوط به نوروز 91 و دهه فجر امسال کلیه بنادر تعیین شده است.

- به بازرسی فنی شناورهای مسافری اشاره کردید. آیا این مسأله در مورد اتوبوس دریایی غرق‏شده هم، صورت گرفته بود؟
- بله. اصولا این شناور از طریق سیستم رادیویی (VHF) به مرکز MRCC بندرعباس پیام اضطراری فرستاده بود. ضمن آنکه این شناور 38 روز قبل از حادثه در تاریخ 23 آذرماه سال جاری، توسط بازرسان سازمان بنادر و دریانوردی بازدید فنی شده بود که 5 مورد از جمله قطب‏نمای مغناطیسی، طناب لنگر، قطع‏کننده برق باتری آن ایراد داشته که رفع ایراد شده بود.

- بنابراین، شناور از نظر شما مشکل فنی نداشته است؟
- مشکل فنی داشته؛ اما در آخرین بازدید، رفع ایراد شده بود. البته، ممکن است در این مدت، ایراد تازه‏ای پیدا کرده باشد و ما این احتمال را رد نمی‏کنیم.

- علیرغم این توضیحات، استاندار هرمزگان در گفت‏وگویی که شب گذشته انجام داده؛ به‏نوعی از اداره‏کل بنادر و دریانوردی هرمزگان انتقاد کرده و خواستار بازبینی استانداردهای تردد و وضعیت شناورهای مسافری فعال در آب‏های این استان شده است. شما دراین‏باره، چه توضیحی دارید؟
- ما از این پیشنهاد استقبال می‏کنیم. ضمن آنکه می‏گوییم در حال حاضر هم، همین موارد را رعایت می‏کنیم؛ اما آماده‏ایم بار دیگر بازرسی‏ها را انجام دهیم. البته، ما پیش از این رسما درباره شناورهای غیرمجاز و اتوبوس‏های دریایی هشدار داده بودیم.

- این هشدار رسمی بوده است؟
- بله. ما در تاریخ 20 دی ماه امسال نامه‏ای را به استاندار هرمزگان ارسال کردیم که در بخشی از آن آمده بود: «در حال حاضر، تردد اتوبوس‏های دریایی غیراستاندارد، قایق‏های تفریحی که بدون هرگونه مجوز از مبادی غیرقانونی اقدام به حمل مسافر می‏نمایند و همچنین تردد از اسکله‏های غیرقانونی که متأسفانه بخش عمده‏ای از مسافران توسط این شناورها صورت می‏گیرد، از دغدغه‏های اصلی این سازمان در قبال سوانح دریایی می‏باشد. بر اساس آموخته‏های ناشی از حوادث دریایی حادث‏شده و بررسی‏های دقیق کارشناسی این سازمان، تنها راه حل خروج از شرایط نگران‏کننده فعلی و حفظ جان هموطنان عزیز را خارج از رده نمودن اتوبوس‏های دریایی و قایق‏های غیراستاندارد از چرخه حمل‏ونقل مسافری با برنامه‏ریزی و جدول زمان‏بندی مشخص می‏داند».

در آخر نامه هم از استاندار هرمزگان خواهش کردیم «ضمن همکاری با این سازمان در خصوص طرح خارج از رده نمودن شناورهای غیراستاندارد و مسافری همکاری کامل نمایند. ضمنا این آمادگی وجود دارد که با برگزاری جلسات هماهنگی تا قبل از فرارسیدن زمان افزایش ترددها (ایام مبارکه دهه فجر و تعطیلات آخر سال) فرآیند اجرایی این مهم، اجرایی شود».

- این نامه به امضای چه کسی بود؟
- خود من، بعنوان معاون امور دریایی سازمان بنادر و دریانوردی.

- جوابی دریافت نکرده‏اید؟
- هنوز نه. البته مدت زیادی از ارسال نامه نمی‏گذرد و ما خوش‏بینانه می‏گوییم در سیکل اداری مانده است؛ اما امیدواریم با این سانحه ناگواری که رخ داد و اظهارات استاندار محترم، این درخواست اجرایی شود.

- آقای مهندس! یکی از خبرگزاری‏ها در گزارش خود آورده که اسکله هرمز که این شناور از آن حرکت کرده؛ تحت اختیار دریابانی نیروی انتظامی بوده و مسؤولیت ماجرا با آن ارگان است. آیا این مسأله، صحت دارد؟
- با توجه به اینکه هرمز جزیره‏ای است که شناورهای صیادی و بعضا شناورهای دیگر در آن تردد دارند، ما اسکله‏ای را در آن احداث کرده‏ایم. این اسکله، جزو اسکله‏های اختصاصی است.

- یعنی سازمان بنادر بر آن نظارتی ندارد؟
- ما در آنجا تشکیلاتی نداریم و کنترل آن توسط دریابانی، اتحادیه لنجداران و شیلات صورت می‏گیرد.

- آیا این سازمان‏ها نباید از هشدار سازمان بنادر در مورد ممنوعیت تردد شناورها، تبعیت کنند؟
- حتما باید تبعیت کنند. در این حادثه هم، هم فرمانده شناور باید از دستور سازمان بنادر تبعیت می‏کرد که به دلیل همین عدم تبعیت هم، بازداشت شد و هم ارگان‏های ذیربط. خود ما هم اگر سریع‏تر مطلع می‏شدیم؛ از حرکت این شناور جلوگیری می‏کردیم.

- به بازداشت ناخدا اشاره کردید؛ تاکنون چه مطالبی در بازپرسی‏ها از طرف وی عنوان شده؟
- ناخدا هم به شرایط سخت جوی اشاره کرده و می‏گوید تلاش زیادی کرده تا افراد بیایند و طناب ارسالی توسط شناور ناجی را بگیرند؛ اما آنها به دلیل ترس و میانگین سنی بالا، توان جسمی و روحی این کار را نداشته‏اند.

- در مورد حرکت از اسکله چه می‏گوید؟
- ناخدا مدعی است که به اصرار سرنشینان اتوبوس دریایی حرکت کرده؛ اما نجات‏یافتگان هم مدعی‏اند چنین اصراری نداشته‏اند. این شناور چارتر و احتمالا در اختیار آموزش و پرورش بوده است. اما به هر حال، ناخدا در مورد حرکت از اسکله اشتباه کرده است. چرا که ما رسما اطلاعیه دریایی خود را به همه اسکله‏ها و شناورها اعلام کرده بودیم و حتی موضوع ممنوعیت تردد شناورهای سبک و نیمه سنگین از طریق رادیو اعلام شد. با این حال، ناخدا به‏نوعی از دست ما قِصِر دررفته و مسؤول اشتباه خویش است.

- با توجه به همه این مسایل، آیا شما از عملکرد تیم امداد و نجات سازمان بنادر دفاع می‏کنید؟
- بحثِ دفاع نیست. حرف ما این است که همه مسؤولیم و هرکس وظیفه روشن و تبیین‏شده‏ای دارد که در قانون تعریف شده است. با این وجود، اینکه ما از خود رفع مسؤولیت کنیم و تقصیر ماجرا را به گردن هم بیاندازیم، پسندیده نیست. به هرحال، حادثه تأسف‏باری رخ داده و 16 تن از هموطنان ما جان خود را در آن، از دست داده‏اند. البته، خدا را شکر می‏کنم که سازمان بنادر در دریا حضور دارد و تلاش خود را در شرایط سخت صورت داده است. در این حادثه هم، حضور نیروهای ما خوب بوده؛ اما شرایط سنی سرنشینان اتوبوس دریایی و تلاطم دریا باعث شد که بیش از این، نتوان کاری انجام داد. حتی احتمال دارد برخی قربانیان، قبل از غرق شدن و به دلیل فشارهای روحی و جسمی سکته کرده باشند. به هر حال، «به دریا رفته می‏داند مصیبت‏های دریا را»!

خبرهای مرتبط