آزمونی سرنوشت‌ساز برای محیط زیست؛ ساحل درگهان در حال نابودی

با اجرای طرحی که طی آن خاکریزی و استحصال 35 هکتار زمین از سواحل "درگهان" را میسر می‌سازد، با وجود اعتراضات گسترده دوستداران محیط زیست کماکان عملیات خشک کردن دریا که منجر به از بین رفتن گونه‌های کمیاب درختان حرا و محل زیست گونه‌های دیگر آبزی در معرض انقراض در این قسمت از قشم می‌شود، ادامه دارد.
خبرگزاری فارس: ساحل درگهان در حال نابودی

به گزارش خبرگزاری فارس از بندرعباس، قشم یکی از وسیع‌ترین پهنه‌های خاکی در نوع خود در دنیا است چرا که این جزیره حتی وسعتی بیش از چندین کشور مهم دنیا را دارد.
این جزیره که به اذعان بسیاری نهادهای محیط زیستی بین المللی و داخلی در نوع خود از جهات مختلف چه در خشکی و چه در ساحل و دریا منحصربه‌فرد است، از ظرفیت‌های اکولوژی و محیط زیستی متنوع در عین حال حساس برخوردار است که در نوع خود در دنیا کمیاب به شمار می‌رود.
این امر سبب شده است از این جزیره به عنوان یکی از مناطق متمرکز اکولوژیک با برخورداری از گونه‌های دریایی کمیاب حتی برای کارشناسان و محققان نیز در سال‌های اخیر یاد شود.
اما در سویی دیگر به عقیده نهادها و فعالان محیط زیستی در سال‌های اخیر در پی توسعه‌ای که به عقیده این فعالان نامتوازن و بعضا غیر منطقی است، محیط زیست این جزیره دچار و دستخوش تهدیداتی جدی شده است که بیم از بین رفتن بسیاری از قابلیت‌ها احساس می‌شود که نه تنها به محیط زیست این جزیره ضربه و لطمه می‌زند بلکه آیندگان بشر را نیز از برخورداری از بسیاری از گونه‌های کمیاب محروم می‌سازد.
در این بین گفته می‌شود بخش‌هایی از ساحل جزیره در قسمت‌های شمالی و جنوبی در راستای استحصال زمین مدام تحت اجرای طرح‌هایی قرار می‌گیرد که ارزیابی محیط زیستی ندارد و یا اگر دارد به این مسئله توجه آنچنانی نمی‌شود.
در نمونه‌ای تازه‌تر می‌توان به طرح احداث مجتمعی اشاره کرد که به گفته مسئولان آن نیاز به استحصال 35 هکتار زمین از قسمت درگهان در بخش شمالی این جزیره وجود دارد و آن هم درست در ناحیه‌ای که به گفته مسئولان محیط زیستی یکی از حساس‌ترین نقاط رویش و زیستگا‌ه‌‌های درختان حرا (مانگرو) و محیط پیرامونی آن محلی امن برای تخم‌گذاری نوعی لاک پشت کمیاب و در معرض انقراض است.

* با وجود دشت‌ها، ارتفاعات گسترده و وفور اراضی چرا باید به قیمت نابودی محیط زیست دریا را خشکاند؟
معلوم نیست چرا با وجود ساختار زمین‌شناسی جذاب قشم که معمولا در جای جای این جزیره ارتفاعاتی مشرف به ساحل و دریا وجود دارد و در حالی که در اغلب جزایر توریستی دنیا و بنادر معروف، معماران شهری و توسعه‌دهندگان این مناطق به ساخت و ساز در این گونه ارتفاعات نزدیک به ساحل به دلیل دید بهتر به دریا و ایجاد مناظر ناب‌تر و جلوگیری از تبعات زیست محیطی، اقدام به ایجاد شهرها و مجتمع‌های خدماتی و مسکونی در این نقاط می‌کنند، در جزیره‌ای که به گونه‌ای در دنیا لنگه ندارد مسئولان عمرانی اصرار به خشک کردن دریا و استحصال زمین از ساحل حساس با اکولوژی خاص و شکننده برای ایجاد مجتمع‌های تجاری که در نقطه از جزیره می‌تواند ساخته شود،‌ دارند.
نباید فراموش کرد در قشم به جز وجود این ناهمواری‌های جذاب، دشت‌ها و بیابان‌هایی با وسعت فراوان وجود دارد که می‌تواند در صورت توجه صحیح برای توسعه و شهرسازی جز گزینه‌های منطقی و کارآمد قرار گیرد و بسیاری از روستاهای 100 گانه این جزیره را از بن بست اقتصادی و محرومیت نجات دهد.
حتی اگر تصور بر این گذاشته شود که پروژ‌ه‌ای همانند پروژه مورد بحث با آخرین استانداردها نیز ساخته شود، آیا نباید در آینده برای دفع فاضلاب و صدها تبعات دیگر منفی بر روی محیط اطراف نگران بود، کما اینکه در حال حاضر سیستم دفع فاضلاب و پاکسازی سواحل در جزیره‌ای همانند قشم بعضا یا وجود ندارد و یا تاکنون کارآمد واقع نشده است.
شاید شهر درگهان از جهتی برای مردم ایران به دلیل قابلیت‌های اقتصادی و برخورداری از بازارهای ارزان شناخته‌تر از محیط زیست و ساحل حساس آن باشد، اما در این میان حمایت و حفاظت از این منطقه از قشم طی ماه‌های اخیر به واسطه در معرض خطر قرار گیری، موضوع کمپین‌های حفاظت محیط زیستی در هرمزگان، قشم و حتی کشور قرار گرفته است.

* چرا گوش کسی به سخنان مسئولان محیط زیست بدهکار نیست؟/اقتدار بیشتری لازم است
نکته‌ای که بسیار مهم و جای سئوال دارد این است که با وجود اعلام چندین باره مقامات محیط زیستی کشور و هرمزگان مبنی بر عدم برخورداری پروژه استحصال 35 هکتاری زمین از این ساحل،‌ از مجوزهای محیط زیستی، مجری کماکان به ادامه فعالیت خود در این راستا ادامه می‌دهد و به نظر می‌آید دغدغه دوستداران محیط زیستی نه تنها فروکش نکرده است بلکه روز به روز در حال گسترش است.

* مناطق آزاد حواسشان باشد، مالک خلیج فارس نیستند
در همین راستا طی روزهای اخیر عبدالرضا کرباسی معاون دریایی سازمان حفاظت محیط زیست کشور در گفت‌وگو با رسانه‌ها تاکید کرده است: سازمان منطقه آزاد قشم برای ساخت و ساز در سواحل قشم هیچ گونه مجوزی از سازمان حفاظت محیط زیست دریافت نکرده است و ارزیابی زیست محیطی هم برای این اقدام صورت نگرفته است.
وی با بیان اینکه حتما این مسئله را پیگیری خواهد کرد، گفته است: درخواست‌هایی برای استحصال زمین در دریا داشته‌ایم، اما سازمان منطقه آزاد قشم درخواستی ارائه نکرده است.
معاون دریایی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرده است: ما اجازه نمی‌دهیم که در ایران هم اتفاقی که در ابوظبی افتاد، رخ دهد، در آنجا برای ساخت جزیره نخلی شکل، قسمت زیادی از دریا را استحصال کردند و وضعیت هیدورلوژیکی آب منطقه، به شدت تحت تاثیر این سازه بسیار عظیم قرار گرفت.
کرباسی ادامه می‌دهد: با توجه به اینکه مسئولان سازمان مناطق آزاد، خود را ملزم به رعایت مقررات زیست محیطی نمی‌دانند، به نظر می‌رسد باید قانون مناطق آزاد تغییر کند و مورد بازنگری قرار گیرد.
وی ادامه می‌دهد: البته در بسیاری از کشورها جزایر به افراد متول، اجاره داده می‌شود و یا حتی فروخته می‌شود اما باز هم نظارت بر محیط زیست منطقه انجام می‌شود، بنابراین مناطق آزادی مانند کیش و قشم هم نمی‌توانند بگویند که چون ما منطقه آزاد هستیم از قوانین محیط زیستی پیروی نمی‌کنیم.
این مسئول می‌افزاید: حتی اگر فرض بگیریم که مناطق آزاد مشمول قوانین محیط زیستی نشود، سواحل خلیج فارس که جز منطقه آزاد محسوب نمی‌شود، بنابراین سازمان حفاظت محیط زیست می‌تواند بر آن نظارت داشته باشد.
معاون دریایی سازمان حفاظت محیط زیست توضیح داد: معمولا قسمت‌های خشکی مناطق آزاد کیش و قشم از اکولوژی حساسی برخوردار نیستند و محیط زیست دریایی این مناطق است که از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، حتی سواحل دریا هم در اختیار مناطق آزاد نیست و بخشی از خلیج فارس محسوب می‌شود، بنابراین سازمان حفاظت محیط زیست بر اساس قانون می‌تواند بر این مناطق نظارت داشته باشد.

* پروژه در حال پیش روی بر خلاف مجوز کلی است
نکته جالب این است که در حالی که مجید وفادار مدیر کل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان بارها و بارها در مصاحبه با رسانه‌های مختلف و فارس با تکیه بر مستندات موکدا صدور مجوز برای خشک کردن دریا و استحصال زمین را رد کرده و می‌گوید: "با کلیت طرح توسعه درگهان موافقت کرده‌ایم و سازمان منطقه آزاد باید ابتدا مطالعات زیست محیطی را انجام دهد"، رئیس سازمان منطقه آزاد قشم می‌گوید: عملیات استحصال زمین در درگهان جزیره قشم، با مجوز اداره کل حفاظت محیط زیست هرمزگان صورت می‌گیرد.
وفادار همچنین در این راستا به رسانه‌ها گفته است: در اردیبهشت ماه امسال سازمان منطقه آزاد قشم در نامه‌ای از سازمان حفاظت محیط زیست استعلامی مبنی بر توسعه زیرساخت‌های تجاری درگهان کرده بود که ریاست سازمان نیز در نامه به ما ابلاغ کردند که با انجام مطالعات ارزیابی زیست محیطی و عدم تخریب ساحل بلا مانع است.
وی ادامه می‌دهد: این نامه به صورت کلی نوشته شده بود و موافقت ما هم به صورت کلی بود با این حال در نامه‌ای دیگر به سازمان منطقه آزاد قشم اجرای هر پروژه‌ای در ساحل را منوط به انجام مطالعات ارزیابی اعلام کردیم.
وفادار تاکید کرد: در نامه سازمان حفاظت محیط زیست استان هرمزگان دو قید "ملاحظات زیست محیطی" و "عدم تخریب ساحل" درج شده بود و این بدان معناست که حریم 60 متری ساحل باید رعایت شود.
وی می‌افزاید: در نامه سازمان منطقه آزاد هیچ اشاره‌ای به استحصال زمین از طریق خشک کردن دریا نشده بود و ما به هیچ وجه با خشک کردن دریا موافقت نکرده بودیم، اما همکاران ما پس از مراجعه به درگهان متوجه شدند که پروژه مورد نظر سازمان منطقه آزاد قشم در دریا است که ما از ادامه فعالیت جلوگیری کردیم.
مدیر کل حفاظت محیط زیست هرمزگان خاطرنشان کرد: پروژه‌ای که سازمان منطقه آزاد در نظر دارد، شامل سه فاز اصلی که فاز یک و دو آن مربوط به حدود 10 سال قبل است، منطقه‌ای که در حال حاضر خاکریزی شده نیز، ما بین دو فاز اول پروژه است.
وی گفته است: فاز سوم این پروژه از دو فاز دیگر گسترده‌تر است که تماما در دریا است و مستلزم خشک کردن 30 هکتار است.
وفادار اضافه کرد: سازمان منطقه آزاد نقشه‌ای را برای این پروژه ارائه داده بود که محل خشک کردن دریا را مشخص می‌کرد و ما اعلام کردیم که باید ابتدا مطالعات زیست محیطی این عملیات انجام شود تا در مورد آن تصمیم‌گیری شود که هنوز این مطالعات به دست ما نرسیده است.
این مقام مسئول گفت: در شرق درگهان عرصه‌ای است که چند سال قبل سازمان منطقه آزاد در آن اقدام به کاشت نهال حرا کرده که قطعا با اجرای پروژه باید این نهال‌ها به محلی دیگر جا به جا شوند، این منطقه حفاظت شده نیست و به همین دلیل ما با جا به جایی نهال‌های دست کاشت حرا موافقت کرده‌ایم در صورتی که اگر عرصه حفاظت شده بود، با ساخت و ساز و جا به جایی درختان موافقت نمی‌کردیم.
وی خاطرنشان کرد: یک شرکت سوئدی به نام «سوئکو» گزارش‌های ارزیابی زیست محیطی، اقتصادی اجتماعی سازمان منطقه آزاد قشم را انجام می‌دهد و پیش از این مطالعات گسترده و مناسبی درباره وضعیت جزیره انجام داده است و گزارش ارزیابی این پروژه نیز به عهده همین شرکت است.

* ساحل درگهان فدای منافع سرشار می‌شود!
همچنین بد نیست بدانیم به گفته خبرنگاران و فعالان اجتماعی محلی در درگهان، بخش قابل توجهی از مردم این منطقه با خشک کردن دریا مخالفند.
در راستای حفاظت از ساحل این قسمت از جزیره قشم یکی از رسانه‌های محلی با هدف نظرسنجی در مورد این پروژه با طرح سئوالی مبنی بر: "چرا پروژه مخرب پرکردن دریا در بندر درگهان با وجود نقض قوانین و مخالفت‌های مردم و نهادهای دولتی متوقف نشده بلکه شتاب گرفته است؟" نظر مخاطبان خود را با ارائه سه جواب و نظریه مبنی بر "جدی نبودن سازمان حفاظت محیط زیست و سایر نهادها در مخالفت با پروژه"، "منافع سرشار پروژه برای مجری آن و پشتیبانی از سوی مراکز قدرت" و "عدم تداوم مخالفت‌ها و ایستادگی مردم و شورای شهر در مقابل اجرای پروژه"، جویا شده است که طی آخرین نتایج بیش از 70 درصد مخاطبان به گزینه دوم یعنی منافع سرشار پروژه برای مجری و پشتیبانی مراکز قدرت رای داده‌اند.

* شفاف‌سازی موضوع از طرف مسئولان راه حلی مناسب
انتظار می‌رود مسئولان محیط زیستی در قدم نخست با شفاف‌سازی دستورالعمل‌ها و قوانین موجود و اجرای آن در راستای حفظ هر چه بیشتر محیط زیست به ویژه در منطقه‌ای حساس همانند حوزه قشم که از هر طرف چه در مباحث حمل و نقلی دریایی، انرژی و صنعتی مورد تهدید قرار دارد به گونه‌ای رفتار کنند که آیندگان نیز از نعمت‌های خدادادی بهره‌مند شوند.
هر چند که به گفته جمعی از دوستداران محیط زیستی در هرمزگان زمانی که بر روی مرجان‌ها و سواحل خلیج فارس از طرف برخی از مسئولان محیط زیستی قیمت‌های ناچیز ریالی گذاشته می‌شود نباید تخریب سواحل را موضوعی عجیب و غریب و دور از انتظار پنداشت.
=========
امیرحسین توانگر
=========
انتهای پیام/غ

خبرهای مرتبط