خلیج فارس در انحصار جزایر مصنوعی

تب ساخت جزایر مصنوعی در دریاها چند سالی است که گریبان محیط زیست دریایی کشورها به ویژه کشورهای عربی را گرفته است .در این میان می توان جزایر مصنوعی همچون النخیل ،‌القصر و النجوم متعلق به کشور امارات متحده عربی را نام برد که این روزها همچون آویزه ای بر دل خلیج فارس نقش بسته اند.

به گزارش شبکه ایران به نقل از ایرنا، هر چند این جزایر مصنوعی زیبایی منطقه را دو چندان کرده است ولی باید گفت آثار زیانبار این مصنوعات بشری امروزه بیش ازپیش مشخص شده است . چنان چه تهدید امنیت زیستی پرندگان مهاجر و جانداران جزایر غیر مسکونی خلیج فارس، تخلیه انواع پساب های صنعتی به درون خلیج فارس، تغییر مسیر جریان‌های طبیعی آب ، نابودی پوشش زنده مرجانی به عنوان یکی از پتانسیل‌های مهم تجمع زیستی خلیج فارس در مجموع آثار زیانبار ساخت جزایر مصنوعی بر محیط زیست خلیج فارس است.

این در حالی است که خلیج فارس یک دریای بسته است و جریان آب در آن هر سه تا پنج سال یک بار رخ می دهد، بنابراین حفظ این اکوسیستم حساس برای بقای موجودات زنده آن الزامی است.

به اعتقاد کارشناسان هر کدام از جزایر مصنوعی در هر گوشه از این خلیج تاثیر خاص خودشان را بر اکوسیستم دریایی خلیج فارس دارند، در واقع تاثیر ساخت و ساز در دریاها با توجه به وضعیت و موقعیت منطقه آبی متفاوت است.

مواد حقوقی مربوط به ساخت جزایر مصنوعی بر اساس ماده 87 عهد نامه حقوق دریاها، تمام کشورها حق ساخت جزایر مصنوعی و سایر تاسیسات مجاز از نظر حقوق بین الملل را در دریای آزاد دارند به شرط آن که به حقوق کشورهای ساحلی در منطقه فلات قاره خدشه ای وارد نشود .

بر اساس کنوانسیون حقوق بین الملل دریاها در منطقه انحصاری ـ اقتصادی نیز دولت ها برای استفاده های تحقیقاتی یا استخراج منابع معدنی و غیرجاندار زیر بستر دریا از حق ساخت تاسیسات مصنوعی برخوردار شده‌اند.

ماده 56 کنوانسیون 1982 حقوق دریاها حق ساخت جزایر مصنوعی را برای دولت ها قائل شده است.

در کنوانسیون 1982 حقوق دریاها، بر لزوم توجه به محیط زیست دریا در ساخت جزایر مصنوعی توجه ویژه ای شده است، به گونه‌ای که شرط لازم برای ساخت این جزایر عدم آسیب به محیط زیست ، منابع زنده و غیرزنده موجود در بستر و زیربستر دریاها ذکر شده است زیرا دولت‌ها بر اساس ماده 235 کنوانسیون 1982 در زمینه حمایت و حفاظت از محیط زیست دریا مسئول هستند.

این در حالی است که خلیج فارس به عنوان یک دریای بسته بیشترین آسیب را از ساخت این جزایر مصنوعی متحمل می شود .

رییس پژوهشکده علوم دریایی موسسه ملی اقیانوس شناسی دراین باره گفت : تاثیر ساخت و ساز در محیط های دریایی مختلف، متفاوت است.

حمید علیزاده لاهیجانی افزود: هر ساخت و ساز باید با رعایت استانداردها و ضوابط زیست محیطی و آزمایش های فیزیکی و شیمیایی آب انجام شود زیرا ساخت و ساز در دریا بسیار مهم است و باید برای جلوگیری از آسیب رساندن به محیط زیست دریایی تمام ضوابط زیست محیطی در حد بالایی رعایت شود.

وی افزود : خلیج فارس دریایی بسته و دارای اکوسیستم منحصر به فردی است که از ویژگی های آن می توان به جزایر مرجانی ، سواحل امن تخم گذاری لاک پشت ها ، مأمن ماهیان زینتی و استقرار انواع دلفین ها اشاره کرد بنابراین به دلیل این ویژگی ها باید ساخت و سازها در این محیط دریایی با رعایت تمام اصول علمی صورت گیرد.

علیزاده گفت : هرگونه اغماض در اصول علمی ساخت و ساز ممکن است باعث کند شدن جریان آب و پراکنده شدن ذرات ریزدانه در آب شود که در این صورت آب کدر می شود و کدر شدن آب نیز حیات مرجان ها را به خطر می اندازد زیرا این موجودات زیبا و حساس برای حیات به آب صاف و دمای مناسب نیاز دارند

به اعتقاد وی ،ممکن است برخی از تاسیساتی که در خلیج فارس ساخته می شود پساب آن وارد خلیج شود که در این صورت خطر بزرگی این محدوده آبی را تهدید خواهد کرد ،‌حتی ممکن است برخی ساخت و سازها باعث فرسایش شود. بنابراین نوع ساخت و ساز و نوع سازه بسیار مهم است. ازآن جا که برای ساخت جزایر مصنوعی وسعت زیادی لازم است بنابراین باید پهنه وسیعی خاک برداری شود از این رو سازندگان این جزایر وسعت زیادی در دل دریا پیش می رود بنابراین نیاز به مطالعات دقیق علمی و زیست محیطی است تا با انجام این کار روند گردش آب تغییر نکند و منطقه اطراف جزیره به مرداب تبدیل نشود.

علیزاده گفت : به طور کلی انسان برای زندگی کردن به طبیعت آسیب وارد می کند اماباید تلاش کنیم این آسیب در حداقل اثرات سوء زیست محیطی باشد، مثلا اگر منطقه ای دارای جزایر مرجانی است یا اکوسیستم منحصر به فردی دارد ساخت و ساز در آنجا نباید موجب آسیب اکوسیستم شود. مشکلات زیست محیطی ناشی از ایجاد چنین جزایری، می‌تواند به گونه های گیاهی و جانوری آسیب وارد کند و همچنین باعث ایجاد آلودگی در آن منطقه شود.

از آنجا که خلیج فارس دریایی بسته است، آلودگی های زیست محیطی چند سال در این دریا باقی می‌مانند، برای همین در صورت آلودگی زیست محیطی خلیج فارس ، میزان آلودگی از استانداردهای بین المللی فراترمی رود و به طور حتم ساخت جزایر مصنوعی برآلودگی های خلیج فارس خواهد افزود.

کارشناسان بین المللی براین باورند که این روزها به دنبال ساخت و ساز و احداث جزایر مصنوعی در حریم خلیج فارس اثرات زیانبار زیست محیطی همچون از بین رفتن تنها ساحل مرجانی شناخته شده در دبی، ویران شدن آشیانه های ساحلی لاک پشت های دریایی و تبدیل آب شفاف دریا به لجنزار به وجود آمده است .

دسترسی و بهره برداری از منابع خلیج فارس، با مساحتی بیش از 233 هزار کیلومترمربع به عنوان یکی از بزرگ ترین خلیج های کره زمین، میان هشت کشور تقسیم شده است. این آبراهه بزرگ هم اکنون با مشکلات و ضایعات زیست محیطی فراوانی روبه روست که بخش عمده و اصلی آن به فعالیت های انسانی باز می گردد.

معاون محیط زیست دریایی سازمان محیط زیست با ابراز نگرانی از افزایش ساخت جزایر مصنوعی بزرگ در سواحل خلیج فارس گفت : خلیج فارس یک دریای بسته است که هر سه تا پنج سال آب آن تعویض می شود.

محمد باقر نبوی ادامه داد: گرچه هر کشوری مجاز است که در سواحل خود ساخت وساز انجام دهد اما باید دانست که به علت بزرگ بودن این سازه ها، سایر مناطق در خلیج فارس نیز تحت تاثیر قرار خواهند گرفت.

وی درمورد اثرات منفی ناشی از ساخت این جزایر نیز گفت: از اثرات بارز و شناخته شده این گونه ساخت و سازها می‌توان به اختلال در گردش طبیعی آب، بالارفتن روند رسوب گذاری و باتلاقی شدن اطراف جزایر، بالا رفتن کدری آب و خشک شدن سواحل اشاره کرد.

به گفته این مسئول، با توجه به مخالفت برخی کشورها در سازمان ملل در زمینه ساخت و ساز جزایر مصنوعی، یک تا دو ماده برای محدود کردن این ساخت و سازها به قوانین موجود اضافه شده است.

علاءالدین بروجردی، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز چندی پیش در خصوص تصمیم امارات مبنی بر ساخت جزایر مصنوعی در خلیج فارس گفت : ‌به لحاظ مسایل حقوق دریاها و مطابق کنوانسیون ها ضروری است که احداث این جزایر پیگیری شود.

از سوی دیگر رامین مهمانپرست ،سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در این مورد اعلام کرد: ایران مساله ساخت جزایر مصنوعی در خلیج فارس را دنبال می‌کند و جنبه‌های مختلف مربوط به ساخت جزایر مصنوعی در دستور کار دارد.

وی معتقد است باید با مشارکت و همفکری کشورهای ساحلی خلیج فارس مسایل زیست‌محیطی در منطقه مورد توجه قرار گیرد تا در آینده شاهد مشکلاتی در این زمینه نباشیم،این در حالی است که کارشناسان زیست محیطی نیز به نوبه خود با افزایش ساخت و ساز جزایر مصنوعی در خلیج فارس و دریای عمان مخالف هستند.

نبوی درمورد وضعیت مرزی کشورها با احداث این جزایر گفت: طبق قانون اگرساخت و سازی در دریا صورت گیرد یا جزیره‌ای ساخته شود ، کشور سازنده جزیره نمی تواند مرزش را عوض کند اما مسأله این است که بعد از مدتی این روند به شکل عرف در می آید و کشورها حد و مرز این جزایر را به عنوان مرز خود می شناسند و وزارت امور خارجه کشور ما نیز نگران همین مسأله است و در حال پیگیری آن است.

به گفته نبوی، تصاویر ماهواره ای نشان می دهد که ساخت جزایر مصنوعی چقدر تأثیر منفی بر سواحل کشورهای امارات ، قطر و بحرین داشته است و در برخی موارد منجر به خشک شدن برخی سواحل دریایی شده است.

البته می‌توان با استناد به کنوانسیون کویت یا حقوق دریاها از این کشورها خواست این گونه ساخت و سازها را محدود کنند. براساس گزارش های منتشر شده از سوی نهادهای بین المللی اگر روند ساخت جزایر مصنوعی در سواحل امارات به همین روال ادامه داشته باشد تا 10 سال آینده یک متر از سواحل این کشور خشک می شود .

وی درباره تبعات ناشی از ساخت جزایر مصنوعی در خلیج فارس یادآور شد : طبیعت خلیج فارس به طور طبیعی سخت و با استرس است و اگر هیچ گونه فعالیت غیر زیست محیطی نیز در آن انجام نشود شرایط سخت تر و استرس آن بیشتر می شود.

این مسئول خاطرنشان کرد : با افزایش ساخت این جزایر کدورت آب بالا می رود و از آنجا که خلیج فارس منبع آبسنگ های مرجانی متنوع و زیادی است ، کدورت آب به این موجودات آسیب وارد می کند .

خبرهای مرتبط