شيبدراز به لاكپشتها ميانديشد
تخمگذاري لاكپشتها در ساحل« شيبدراز قشم» پس از آنكه با تلاشهاي «بيژن فرهنگ درهشوري» تثبيت شد و ديگر محليها تخم لاكپشتها را نيمرو نكردند جاذبهاي شد براي گردشگري.
اينك ديگر محليها تخمگذاري لاكپشتها را به مخاطره نمياندازند بلكه حضور بيضابطه و غيراصولي گردشگران ممكن است اين فرصت حياتي را مخدوش كند. طرح« آمادهسازي مطالعاتي و توانمندسازي جوامع محلي براي ارتقاي اكوتوريسم در روستاي شيبدراز قشم» تلاشي است تا اينك كه لاكپشتها اين ساحل را امن ميدانند و توريستها آن را ناامن نكنند.
«نيما آذري» مدير اين طرح و مديرعامل مؤسسه آواي طبيعت پايدار، ميگويد: «با اين طرح قرار است جوامع محلي براي كنترل توريسم ساماندهي بشوند تا در عين بهرهمندي مردم و انتفاع از اين موقعيت به درستي از آن حفاظت شود.»اين فعال 35 ساله اكوتوريسم از ايجاد انگيزه در جوانان روستاي شيبدراز سخن ميگويد كه چگونه حفاظت از لاكپشتها و تخمگذاري آنها موجب فعاليت آنها در روستا شده و از مهاجرت آنها كاسته است. آذري و همسرش، افسانه احساني علاوه بر طرح ياد شده براي ارتقاي صنايعدستي اين روستا برنامهريزي كردهاند و با پشتيباني برنامه توسعه سازمان ملل تلاش دارند يك منطقه مناسب اكوتوريستي را آماده كنند.
چه شد كه به فكر طراحي و اجراي يك طرح اكوتوريستي در روستاي شيبدراز قشم افتاديد؟
موضوع به فعاليتهاي مهندس درهشوري در حفاظت از تخمگذاري لاكپشتها بازميگردد. پس از آنكه او پاتوقهاي شبانه را براي حفاظت از لاكپشتها و تخمگذاري آنها راهاندازي كرد و موفق شد، آوازه اين برنامه دهان به دهان پيچيد و مردمي كه اين موضوع را شنيده بودند براي ديدن تخمگذاري لاكپشتها به قشم و شيبدراز آمدند. اين رفتوآمد روز به روز بيشتر ميشد واينبار اين خطر تخمگذاري لاكپشتها را تهديد ميكرد كه حضور مردم در ساحل شيبدراز فضا را براي لاكپشتها ناامن ميكرد.
مگر حضور مردم چه اثري بر روند تخمگذاري ميگذارد؟
ببينيد لاكپشتها براي تخمگذاري به ساحلي با شنهاي مرطوب و آرام نياز دارند. آنها وقتي موعد تخمگذاري فرا ميرسد به هنگام روز و روشنايي به نزديكي ساحل ميآيند و با سرككشيدن از آب اوضاع را بررسي ميكنند. اگر ساحل آرام و خلوت باشد شب هنگام براي تخمگذاري به محل ميآيند.
سابقه اين سالها نشان داده است مردمي كه براي ديدن تخمگذاري ميآيند روزها در محل اقدام به زدن كمپ ميكنند و حتي براي شنا وارد آب ميشوند. از طرف ديگر حضور مردم در ساحل و تردد آنها باعث كوبيده شدن شنها شده و كار را براي لاكپشتها سخت ميكند و اگر لاكپشتها اوضاع را سخت تلقي كنند ديگر براي تخمگذاري به اين محل نخواهند آمد. اين وضعيت سبب شد تا طرحي براي ساماندهي گردشگري در اين محل تدارك ببينيم و با همكاري بخش كمكهاي كوچك محيطزيست جهاني(SGP) و سازمان منطقه آزاد قشم اين كار از سال 2007 ميلادي آغاز شد.
قرار است با اجراي طرحي كه شما در حال مطالعه و برنامهريزي آن هستيد چه اتفاقي در شيبدراز بيفتد و گردشگري آن با لاكپشتها به كدام سو هدايت شود؟
قرار است كه براساس مطالعات و برنامه اين طرح، جوامع محلي مرتبط ساماندهي بشوند تا هم از تخمگذاري لاكپشتها بهعنوان يك جاذبه طبيعي توريستي حفاظت بشود و هم در عين حال مردم بتوانند از اين فرصت اقتصادي منتفع شوند و به درستي از آن بهرهبرداري كنند. براساس اين امكان برقرساني به روستا قويتر شده است. تعامل منطقي بين مردم محلي و توريسم رونق گرفته است. آنچه اينك به خوبي ميتوانيد در روستاي شيبدراز حس كنيد احساس افتخاري است كه مردم از تعلق داشتن به اين محل دارند. افزايش امنيت در ساحل هم از ديگر دستاوردهاي اجراي اين برنامههاست. همچنين ايجاد انگيزه در جوانان روستا براي ادامه تحصيل و مطالعه دراينباره هم قابل لمس است.
ماهيت اين طرح چيست و چگونه آن را به اجرا درآوردهايد؟
گامهاي مختلفي براي اين طرح تعريف شده است. گام اول ارزيابي مقدماتي اكوتوريسم در جزيره و شيبدراز بود تا ببينيم آمار گردشگر چقدر است و طرح جامع براي آن چيست. گام دوم تحليل اطلاعات و استخراج اين موضوع است كه ظرفيت تحمل منطقه براي توريست چقدر است. به عبارت ديگر چند نفر ميتوانند وارد محل شوند و از تخمگذاري لاكپشتها بازديد كنند. گام سوم به ارائه برنامهريزي براي اكوتوريسم منطقه اختصاص دارد و در گام چهارم نيز بايد يك نهاد محلي گردشگري تشكيل شود كه بتواند در آينده توريست و حفاظت را مديريت و اداره كند.
شما در كدام گام هستيد؟
در حال حاضر در گام دوم هستيم و در همين حال بسترهاي ايجاد تشكيل نهاد محلي را نيز پايهريزي كردهايم. بحث خانههاي محلي براي توريستها را تدارك ميبينيم و كارگاههايي براي آموزش مردم برگزار كردهايم كه تاكنون در مجموع توانستهايم 10 كارگاه با حضور مردم در مساجد به اجرا بگذاريم.
آيا هنوز ظرفيت توريستياي براي محل هنوز تعيين نكردهايد كه مردم بدانند براي حضور در قشم و شيبدراز نبايد تجمع به وجود آيد و تراكم با حيات اين موقعيت اكوتوريستي مغايرت دارد؟
ظرفيت پذيرش در حال محاسبه است و ما اميدواريم تا پيش از نوروز 1388 آن را آماده كنيم. با تعيين ظرفيت مديريت كار ملموس ميشود. در اين كار ما بايد يك منطقه حفاظتي تعريف كنيم كه در خيلي از قسمتهاي آن توريستها اساسا نبايد وارد شوند. منطقه ديگر زون حفاظتي تحت كنترل است كه تحت وجود قواعد و شرايطي توريست ميتواند وارد شود و تخمگذاري لاكپشتها را ببيند. منطقه ديگري كه بايد تعريف شود مركزي براي توجيه بازديدكنندگان است و يك منطقه هم براي اقامتگاه و غرفههاي صنايعدستي.
اساسا تخمگذاري لاكپشتها چه موقع از سال است كه بايد به آن توجه كنيم؟
از اواسط اسفندماه تا اواخر ارديبهشت ماه سال بعد فصل تخمگذاري است و بعد از اواسط ارديبهشتماه تا اواخر تيرماه بچه لاكپشتها از تخم بيرون ميآيند و همانطور كه ميدانيد بچه لاكپشتها هر جا سر از تخم بيرون بياورند دوباره براي تخمگذاري به همان محل خواهند آمد.
خب، حالا همه اين كارهايي كه گفتيد انجام شد آن وقت دورنمايي كه ترسيم ميشود چيست؟
ببينيد وقتي منطقه داراي طبقهبندي است آن وقت براي حضور انساني ضابطه تعريف ميشود تا خطري تخمگذاري لاكپشتها را تهديد نكند. وقتي نهاد مردمي براي اداره آنجا تشكيل شد مردم محلي خود را در قبال هر اتفاقي در اين محل و درآمدهاي ناشي از آن مسئول ميدانند. توريستها با آگاهي خواهند آمد و آسيب به حداقل ميرسد. وقتي برنامه تدوين شد ورود به منطقه بايد با پرداخت وروديه همراه بشود تا بتوان هزينههاي حفاظت را تامين كرد و كار ساماندهي بشود. اين برنامه ميتواند زمينه را براي ارائه انواع خدمات به توريستها آماده كند.
اقامت در شيبدراز تابع چه شرايطي است؟ آيا براي ساختوساز تعريفي داريد؟
خب، اين كار با منطقهبندي اين روستا و ساحلش بيشتر معنا مييابد. در حال حاضر با كارگاههايي كه برگزار كردهايم اين موضوع را جا انداختهايم كه محليها چگونه ميتوانند با همان خانههاي خود اقامت توريستها را پذيرا باشند و براي پذيرايي بايد به چه نكاتي توجه كنند. به ويژه رعايت نكات بهداشتي در اقامت دادن به توريستها را بحثكردهايم. در حال حاضر 6-5 خانه آمادگي پذيرايي از ميهمانان را دارند.
و آن تشكل مردم نهاد چه ميشود؟
قرار است تمام ذينفعان اين ماجرا كارگروهي را تشكيل دهند تا مشخص كنند براساس نتايج منطقهبندي چه اعمالي در شيبدراز ميشود انجام داد و استانداردهاي كار را مشخص كنند. هر توسعه و برنامهاي كه بخواهد اجرا شود پس از اين كار مشخص خواهد شد. اين كار براي اين صورت ميگيرد تا هم از توريست انبوه جلوگيري كند و هم از چشمانتظاري براي توريست بكاهد و در نهايت يك توريست پايدار را براي منطقه به ارمغان آورد.
خبرهای مرتبط
•
"راپمی"(سازمان منطقه ای حفاظت از محیط زیست دریایی) به ایران می آید - ديروز
•
آغاز طرح حفاظت از دلفین های خلیج فارس - 3 روز پيش
•
ابلاغ آييننامه ارزيابي اثرات زيست محيطي طرحهاي عمراني - 12 روز پيش
همشهری آنلاین
